In cussegliader dapli
da Silvana Derungs

Legì avunda cudeschs? Legì avunda DA cudeschs? Ma tuttina chapì nagut? U sincer: Betg legì blers cudeschs, esser stuf da quest mantun palpiri tranter duas cuvertas, da quella stancladad che tschiffa ins suenter ventg paginas. Uss ch’i dat tut las infurmaziuns, distracziuns ed aventuras bler pli cumadaivel via computer, televisiun ed iPod. Ma tuttina è’l qua: Quest sentiment da culpa, d’inferiuradad, da nuncultura litterara, dad esser plain largias da furmaziun.
Ma i dat salvament, e quel vegn dal Franzos Pierre Bayard, in docent da litteratura: Co ch’ins discurra da cudeschs ch’ins n’ha betg legì. (La dumonda resta sa chapescha, sch’ins discurra lur era vairamain dal cudesch e betg da sasez, ma quai be en parantesa.) Quest um lauda ils avantatgs dal na-leger. Il na-legider differenziescha tranter cudeschs nunenconuschents, cudeschs legids a travers, cudeschs ch’ins enconuscha da l’udir e cudeschs, dals quals nus avain gia puspè emblidà il cuntegn. Nus stuain uss pia be leger il cudesch da Bayard, in cudesch che duai dar cussegls co sa profi en ina discussiun litterara e sviluppar strategias praticas per dumagnar talas situaziuns.
Pratic. La dumonda resta tuttina: Tge munta "leger"? Pretender dad avair legì in cudesch, è quai propi la vardad? Furmaziun è ina chaussa da l’orientaziun e da la survista. Flot, ma forsa èsi tuttina meglier dad acceptar tschertas foras. La finala duai leger tuttina divertir ed enritgir (da libra veglia anora) e betg esser in sforz (per far impressiun forsa be a sasez).

Pierre Bayard: Comment parler des livres que l’on n’a pas lus,
Wie man über Bücher spricht, die man nicht gelesen hat