Fa anc adina basegn
10 onns Plenum grischun da dunnas

(anr/lw) 

Il Plenum grischun da dunnas è vegnì fundà avant diesch onns. “Nus al duvrain fin ch’el n’è betg pli necessari”, vev’ins ditg da quella giada. En il fratemp han ins cuntanschì bler, ma basegn fa l’organisaziun anc adina, sco ch’ins po leger en la gasetta da giubileum. Per ses diesch onns ha il Plenum grischun da dunnas survegnì nov curaschi, scriva sia secretaria Gerti Schönbeck en l’editorial dal numer da giubileum da la revista “Novitads dal Plenum da dunnas”. Quai cun far in nov styling da ses logo, in prospect ed ina homepage. Il motiv per avair fundà la societad è inditgà sin il frontispizi dal prospect: “Avant diesch onns essan nus dunnas stadas obligadas d’ans dustar per che l’emprima cussegliera federala vegnia elegida.” Ch’i sa tracta da l’emprima nun è dal tuttafatg precis. Sco emprima candidata uffiziala ha pers Lilian Uchtenhagen la tscherna cunter Otto Stich dal 1983. E dal 1984 è daventada Elisabeth Kopp, che ha pli tard stuì demissiunar, l’emprima cussegliera federala. Dal 1993 n’è Christiane Brunner betg vegnida elegida, e quai ha insumma dà l’impuls per la fundaziun dal Plenum grischun da dunnas, sco ch’ins po concluder er da las contribuziuns da las duas confundaturas, Angela Cantieni Locher e Nicoletta Noi-Togni, en la revista da giubileum.

In pitschen chametg ha dà en
Sco che descriva Angela Cantieni è la fundaziun da l’organisaziun stà ina sensaziun. “In pitschen chametg ha dà en en Grischun”, scriva ella. Che sia chascha da brevs saja stada tgemblada per emnas. Ils 14 da zercladur dal 1993 – damai al di da la chauma da dunnas – ha gì lieu la radunanza da fundaziun dal Plenum grischun da dunnas, quella giada gia cun 171 commembras. L’emprim na vulev’ins betg ina societad cun structuras “patriarcalas”, legian ins, ma il model cun in “team da minz” (Kernteam) che aveva plitost funcziuns intermediaturas e coordinatoricas e cun in “team d’acziun” cun funcziuns plitost organisatoricas na para betg da s’avair verifitgà. Oz è il Plenum grischun da dunnas organisà en furma da societad che vul cuntanscher che la paritad tranter dunnas ed umens vegnia realisada sin tut ils nivels socials e politics. El vul sensibilisar il public e las organisaziuns per ils interess da las dunnas, el sustegna las dunnas da s’engaschar en la societad ed en la politica, el sa metta en per problematicas da dunnas e bler auter pli. Che cuntanschì hajan ins bler, legian ins en la gasetta da giubileum. In success concret è il biro chantunal per la paritad tranter dunnas ed umens. Plinavant para la lavur da sensibilisaziun dad avair purtà fritg. Che la realisaziun da la paritad saja però dira, vegn scrit. Quai demussa er il fatg che Margrit Raschein Patt e Clelia Meyer Persili n’èn betg vegnidas elegidas en la dretgira administrativa respectivamain en il cussegl da banca. Anna Ratti, che ha ditg sin la “Piazza grande” en occasiun da las festivitads per ils 200 onns che il Grischun fa part da la confederaziun, ch’i saja “pli simpel da far politica cun la chatscha che cun temas da dunnas” para dad avair in pau raschun.

Tant sconfittas sco er victorias
Dischillus è il Plenum grischun da dunnas, tranter bler auter, che la nova constituziun chantunala na cumpiglia nagin artitgel specific en vista a las dunnas e ch’ella resguarda insumma memia pauc ils interess da las dunnas. Sco resultats positivs da l’ultim temp vegnan percunter numnads l’approvaziun da l’interrupziun da la gravidanza fin ad in tschert termin, il mantegniment dal biro per la paritad tranter dunnas ed umens e – en l’ultima votaziun chantunala – l’approvaziun da la tgira d’uffants cumplementara a quella en famiglia. In punct culminant en l’istorgia dal Plenum grischun da dunnas è stà l’onuraziun cun il premi “Dunna 2001” che vegn surdà da la secziun grischuna da la Uniun svizra da las academicras e da l’Archiv cultural grischun da dunnas. Sco adina envida la societad a sia radunanza generala per ils 14 da zercladur. Ella vegn cumbinada cun ina tschaina e cun il concert cun Les Reines Prochaines che represchentan lur nov program “Protests e vasas”. Questa festa vegn organisada dals Dis culturals da dunnas.