Ina Rumantscha s’engascha per «fairplay-at-home.ch»

Da Claudia Cadruvi Pfeiffer/ANR 

«Uffizi federal d’egualitad, Derungs», uschia s’annunzia ina dunna giuvna, sch’ins telefonescha a Berna en l’uffizi che lavura per dapli giustia tranter um e dunna. Flurina Derungs n’è dentant betg telefonista. Ella fa in praticum da circa in onn en il biro d’egualitad. Sco praticanta ha ella da siglir en in pau dapertut nua ch’i manca persunal. Ma sia occupaziun principala è la campagna fairplay-at-home.ch. Quest slogan signifitgescha pli u main che fairness n’è betg sulet ina virtid per la plazza da ballape. La campagna less promover la armonisaziun da la vita professiunala e famigliara. Perquai dovri fairness er a chasa. Là duain las lavurs che na portan nagina gloria vegnir repartidas guliv tranter ils partenaris. 

Interess per dumondas da dunnas 
Dacurt ha Derungs finì ses studi cun ina prima nota. Studegià ha ella lavur sociala e politica sociala, psicologia clinica e scienzas religiusas. Lavur pratica ha ella gia fatg en plirs lieus, schizunt en l’Australia en in center da sanadad per Aborigines. L’onn en il biro d’egualitad munta uss per ella l’entschatta da sia vita professiunala. 
I sa tracta d’in praticum per lavur da publicitad. «Jau na less dentant betg restar fin tar mia pensiun tar la confederaziun», di Derungs. «Quai ch’interessescha mai è l’egualitad tranter dunnas ed umens.» Er pli tard less ella ina plazza che ha da far cun dunnas, forsa en ina cussegliaziun per dunnas en situaziuns da violenza. 

Devisa da respunder tuttas brevs 
La praticanta ha cumenzà il mars. La campagna fairplay-at-home.ch aveva dentant gia entschavì il schaner cun ina conferenza da pressa. Derungs ha survegnì l’incumbensa da evaluar ils 163 artitgels che las gasettas han scrit. Questa evaluaziun ha Derungs finì. 
Il resun da la campagna è anc adina grond. Blera glieud emposta pir uss anc material da fairplay-at-home: Broschuras, il studi, cartas u ils tatgaders. Auters s’infurmeschan en l’internet u scrivan brevs. 
Reacziuns positivas haja il biro gì ina massa, cunzunt er pervi da las cartas postalas provocantas. Sa chapescha na manchian er criticas betg, di Derungs. En brevs vegnia p. ex. dumandà daco che dunnas n’hajan atgnamain betg da far servetsch militar. 
Las brevs ch’il biro d’egualitad survegn, vegnan tuttas respundidas. «Quai è uschia tar la confederaziun.» Er Derungs è ina da las persunas che sa sprova da respunder uschè bain sco pussai-vel a tut las dumondas e criticas en las brevs. 

Pratica va mintgatant zop? 
E co statti atgnamain tar Derungs a chasa cun il «fairplay»? Da preschent ha ella cun in’autra dunna ina WG. «Nus partin tut las lavurs.» Quai duai er restar uschia, sch’ella ha ina giada uffants. «Mes ami è da la medema opiniun sco jau», di Derungs. La professiun na vegnia ella betg a dar si, sch’ella ha famiglia. Il tegnairchasa e la tgira dals uffants duain vegnir partids a moda gista cun il partenari. «Jau hai la speranza che quai funcziuneschia.» Gia ils geniturs da Derungs han fatg in pass en questa direcziun. «Nus n’eran betg pli ina famiglia tradiziunala.» La mamma era adina emancipada, raquinta Derungs. Ella haja er lavurà ordaifer il perchasa e fatg politica. Il bab n’era en sasez betg enfaschà uschè fitg en rollas tradiziunalas. Damai ch’el haja gì bler da far, na haja quai betg funcziunà dal tut da parter il tegnairchasa. Quai saja anc adina plitost la domena da la mamma. 

Biro d’egualitad senza um 
«Nus quittassan ch’i fiss super, sche nus avessan puspè in um», di Flurina Derungs. En il biro d’egualitad lavuran da preschent 17 persunas – tuttas dunnas – las bleras en plazza parziala. Dacurt ha er in um fatg in praticum en quest uffizi federal. Ma las annunzias dad umens èn plitost stgarsas, malgrà ch’i dat blera variaziun. 
Sco praticanta fa Derungs la fantschella per tut. Sche la secretaria n’è betg enturn, prend ella giu telefons. Ella sa gida cun edir la revista «paso doble». Quella sa drizza ad interpresas e mussa co ch’ins po concretisar la lescha d’egualitad. Il «paso doble» cuntegn er decisiuns da las dretgiras che pertutgan l’egualitad. 
In’autra occupaziun è l’ediziun dal cudesch da dunnas en l’executiva. Quest cudesch che cuntegn adressas ha da cumparair anc quest mais cur che las politicras chantunalas e naziunalas da l’executiva s’entaupan a Neuchâtel. 

«Die rote Zora» per la quarta Svizra? 
«I fiss bel, sche nus pudessan ina giada dar noss premi en ina regiun rumantscha», di Derungs. Ella fa numnadamain er retschertgas per il premi «Die rote Zora». Quel vegn surdà a medias che promovan l’egualitad tranter mattatschas e mattatschs u a projects che mussan novas vias da viver ensemen. Premiads vegnan cudeschs, teaters, gieus, emissiuns, exposiziuns etc. Er la gasetta «Spick» ha ina giada retschavì in premi. Quel è dotà cun 10 000 francs. Fin uss è quest premi anc mai ì en la Svizra rumantscha. 

Curt e bun 
Naschida ils 24 da zercladur 1975 
Ha vivì ils emprims onns a Friburg 
Creschida si a Cuira 
Burgaisa da Surcasti 
Mangia gugent maluns e fratem da la tatta 
Legia fitg gugent e massa 
Ha gugent musica alternativa in dependenta e musica da dunnas 

Tgi che s’interessescha per broschuras u il «Kinder- und Jugendmedienpreis «Die rote Zora» po sa volver al biro d’egualitad tranter um e dunna, Schwarztorstrasse 51, 3003 Berna. Telefon: 031 322 68 43. www.fairplay-at-home.ch