Ils virus da l’istorgia?

Da Johann Ulrich Schlegel

En ina parallela cun ils plans da domini dal mund d’imperatur e papa en il temp medieval europeic u cun il communissem e faschissem dal temp modern, sa mussa ozendi danovamain e nunsurvesaivlamain in’aspiraziun al domini dal mund.

Tuts vesan, sentan e san ch’il pli pussant pajais, ils Stadis Unids da l’America, surpassa tecnicamain, economicamain e militarmain mintg’auter pajais. Era san tuts, ch’ils Americans expandeschan questas domenas lunsch sur lur cunfins, e quai cun ardur missiunara, Lur tecnica e lur products davent da Windows fin Coca Cola han gia daditg conquistà il mund fin en il pli davos chantun. Als dollars suonda la lingua. Er sontgs guerriers muslims la discurran.

Ina lingua è era ina pussanza mentala. Litteratura, filosofia e dretgs publics infiltreschan ils pajais cun ses agid. L’America e ses stadis associads portan cun lur valurs en auters pajais e culturas ina moda e maniera da pensar che pretenda ozendi ina absolutezza rigurusa. La globalisaziun è alura englaisa e las valurs americanas. En vista a questa globalisaziun mentala, a quest nov urden mundial che supprima tut quai ch’è auter, smanatscha a las differentas culturas en mintga cas la nivellaziun, ma senz’auter er l’extirpaziun. 

Curriers da nauschas novas èn gist uschè malvis sco la nova sezza. En ses cudesch spectacular “Il cumbat das las culturas” renda il politolog Samuel Huntington per exempel attent fitg cleramain a las tendenzas da resistenza, quai che blers n’han simplamain betg vulì vesair. Ses cloms da Cassandra èn uschia ids a finir ad interim en la culminaziun dals 11 da settember. Tge è dentant cun tut ils millis morts ch’il cristians indonais ed africans han stuì cumplanscher gia ditg avant per raschuns analogas? Nua han ins udì ils sbratgs d’indignaziun?

Per ils 11 da settember è s’annunzià Jean Baudrillard, che vala da l’America fin en il Giapun sco il pli grond filosof franzos contemporan, ed ha anc surpassà la prognosa da Samuel Huntington, diagnostitgond ina collisiun da las culturas anc bler pli ferma. Ils 11 da settember vesa el uschia: Il mund sez vegnia a s’opponer a la globalisaziun, per uschia da dir en ina “revolta dals anticorpuls”.

Quai ans maina a la dumonda da la front en la guerra. Nua passava ella en il temp
dals imperaturs tudestgs u en il communissem dal 20avel tschientaner? Ella era sparpagliada dapertut sco anticorpuls en l’organissem.

Muhammed Atta, che han manischà l’aviun en il World Trade Center, discurriva englais ed era sa scolà sco pilot en l’America.

“Il terrorissem”, uschia Baudrillard, “è alura dapertut sco in virus.”