Dapi 30 onns là nua che la miseria è gronda
La secziun svizra da Médecins Sans Frontière lavura en 20 pajais cun 300 voluntaris ad onn

Da Claudia Cadruvi

L’organisaziun internaziunala «Médecins Sans Frontière» è vegnida fundada ier avant 30 onns. La secziun svizra dals «medis senza cunfins» avess schizunt pudì festivar dus anniversaris. Ella exista uss numnadamain dapi 20 onns. Bler temp per festivitads na han ins dentant betg. Il persunal che lavura per la secziun svizra è staziunà en pajais sco Afghanistan, en il Sudan dal sid u ad Usbekistan. Plinavant vegn la secziun svizra restructurada. Ils «Médecins Sans Frontière» entaupan ins dapertut nua che la glieud endira e patescha. Il project, che vegn da preschent observà cun tensiun en la publicitad, è quel da Gabun, nua ch’ils medis emprovan da tegnair sut controlla la malsogna ebola. Bleras autras acziuns, p. ex. quellas da virolar, chattan pli pauca attenziun.

Betg adina taschair
Ils 20 da december 1971 han ins clamà en vita l’organisaziun. L’iniziativa è vegnida prendida da giuvens medis e schurnalists franzos che na levan betg pli mo far pugn en satg en vista a la miseria sin quest mund. Ma l’istorgia da «Médecins Sans Frontière» ha atgnamain cumenzà gia trais onns avant: Igl è stà il 1968 durant la guerra da Biafra. Ina gruppa da medis franzos, che lavurava per la Crusch cotschna internaziunala, n’è betg pli stada pronta da taschair vesend il drama che sa passava. Ils medis han fatg public ils problems en favur da la populaziun, dals «carstgauns senza vusch». En quest temp era l’agid umanitar anc en ils mauns d’organisaziuns internaziunalas che sa nuspivan d’auzar la vusch. 

Reclamar sulet en l’interess dals periclitads
Pli tard è quai daventà in dals principis da «Médecins Sans Frontière». L’organisaziun prenda posiziun tar malgiustias ch’ils medis observan durant lur servetsch, p. ex. sch’i vegn fatg maldiever da rauba d’agid e sch’i vegn violà sistematicamain ils dretgs umans e dals pievels. In exempel actual: Quest mais ha l’organisaziun mess en dumonda la forza dals bumbardaments en Afghanistan durant la conquista da Tora Bora. Là han ils medis observà che las unfrendas mortalas na vegnivan betg da la regiun enturn Tora Bora, mabain da vitgs vischinants. Fatg public malgiustias vegn sulet, sche quai è en l’interess da la glieud ch’è periclitada il pli ferm.

Finanzià tras donaziuns privatas
En emprima lingia vul l’organisaziun dentant gidar en cas d’urgenza ed en lieus nua che autras organisaziun na pon betg intervegnir. Ils medis e tgirunzs s’obligheschan da restar da prestar agid medicinal a mintgin che ha da basegn. I na vegn fatg nagina differenza tranter las razzas, religiuns e las tenutas politicas. En il decurs dals onns è l’organisaziun creschida. Ella dumbra oz tschintg secziuns operaziunalas e 13 secziuns da partenaris. Agid d’urgenza vegn fatg en pli che 80 pajais. La pli pitschna secziun operaziunala è quella da la Svizra. Per restar independenta ha l’organisaziun adina recaltgà sias finanzas cun contribuziuns privatas. Radund 220 000 benefacturs finanzieschan 64 pertschient da las entradas da la secziun svizra. 22 pertschient vegnan dad autras secziuns. Uschia pon ils teams operar independentamain da las regenzas e lavurar là nua ch’els fastizeschan las pli grondas miserias. 

I dovra era la frestgera
Enfin 300 persunas da la secziun svizra fan onn per onn servetsch en radund 20 pajais. I sa tracta da medis, medias, tgirunzs e tgirunzas ed auters voluntaris. Per ordinari van ils servetschs plirs mais. Spezialists u chirurgs versads, ch’enconuschan bain l’organisaziun, pon dentant era far curts servetschs da trais mais, declera Elise Tel. Ella è responsabla per la recrutaziun en la Svizra tudestga. I saja necessari che la glieud restia plirs mais en servetsch, pertge i giaja per part dus mais enfin ch’insatgi saja sa disà a la situaziun ed haja la rutina necessaria cun ils instruments ed il material spezial. Ils medis che lavurian per l’organisaziun survegnian nagina paja, sulet in’indemnisaziun da 1500 francs al mais. La mesadad da la glieud ch’è engaschada tar «Médecins sans frontière» è persunal cun ina scolaziun medicinala (32 pertschient tgirunzas, 21 pertschient medis). L’autra mesadad èn manaders da projects che fan era la logistica. Per ch’ils medis possian gidar ston els numnadamain avair la rauba necessaria ed organisaziuns da transport, di Tel. Savens stoppian ins procurar per il provediment d’aua u per tendas. Tar las acziuns da virolar saja p. ex. era la frestgera indispensabla. Senza lezza na possian ins betg far acziuns da virolar. E la frestgera na funcziunescha sa chapescha betg senza il generatur... L’onn 2000 ha la secziun Svizra gì expensas da 44 milliuns francs. Da quai han ins duvrà 85 pertschient directamain per projects, 9 pertschient per publicitad, 1 pertschient per dumondas giuridicas e 5 pertschient per l’administraziun. 
Il conto da posta per donaziuns: 12-100-2