«Igl è anc bler da far»
30 onns dretg da votar ed eleger da las dunnas 

(anr/fa) Per festivar il giubileum da 30 onns dretg da votar da las dunnas ha organisà l’ACD en la sala dal cussegl grond in’occurrenza cun divers giasts. Per la musica ha guardà l’«Appezeller Frauestriichmusig». Als 7 da favrer èn passads precis 30 onns dapi quel di ch’ils umens svizzers han ditg gea al dretg da votar ed eleger da las dunnas. L’on 2001 pon ins festivar dentant er il giubileum da 20 onns da l’artitgel constituziunal «medems dretgs per umens e dunnas». Quai è stà per las responsablas da l’archiv da cultura da dunnas dal Grischun (ACD) ina buna chaschun d’organisar sonda a Cuira en la sala dal cussegl grond ina «festa cun power». A quest’occurrenza han ellas envidà divers giasts: L’emprima chanceliera federala Annemarie Huber-Hotz e l’emprima presidenta da la regenza grischuna Eveline Widmer-Schlumpf eran tranter auter da la partida. En pli han discurrì Sina Bardill, la manadra dal post da stab per dumondas d’egualitad grischun e Jürg Michel, il directur da la societad da mastergnanza grischuna. Chiara Simoneschi-Cortesi, presidenta da la cumissiun federala per dumondas da dunnas e cussegliera naziunala, ha fatg ina sort bilantscha da la situaziun actuala da las dunnas en Svizra. 

«Betg mo positiva» 
Ch’ins possia dir che bleras chaussas s’hajan meglieradas causa las stentas da dunnas en la politica, ha’la manegià. «Tuttina nun han dunnas ed umens en la societad anc las medemas pussaivladads.» Tenor ella mussan tut las retschertgas ed ils studis che malgrà ils gronds progress economics e socials hajan las dunnas adina puspè da superar impediments e barrieras «ch’ils umens – gist perquai ch’els èn umens – nun inscuntran.» Ch’i dettia grondas differenzas tranter las singulas regiuns linguisticas e culturalas da la Svizra, ha ditg Chiara Simoneschi-Cortesi. La meglra situaziun areguard l’egualitad exista sco ch’ella ha ditg en las citads da la Svizra franzosa, alura en quellas da la Svizra tudestga. «Il mender èsi en las regiuns periferas.» Ina meglieraziun è tenor ella pussaivla mo, sche dunnas ed umens surprendan ensemen la responsabladad per la vita en ed ordaifer la famiglia. Ella ha appellà als umens «da ceder tscherts privilegis», a las dunnas «da surdar als umens in zic da lur pudair en la famiglia e da s’engaschar dapli en il mund da lavur», a l’economia «da stgaffir meglras structuras per pudair colliar pli bain famiglia e lavur» ed als politichers «da vulair cuntanscher l’egualitad tranter dunnas ed umens en tut ils secturs e livels da la vita». 

Ina «Hortensia» aposta per quest’occasiun 
Per il giubileum ha preparà l’ACD er in numer spezial da lur gasetta, la «Hortensia». Ella cuntegna il salid da cussegliera federala Ruth Dreifuss, la quala nun ha pudì prender part sezza a la festa a Cuira. Er ella è da l’avis che l’egualitad tranter dunnas ed umens nun existia anc en tut ils reguards. «Per cuntanscher quel-la finamira èn necessarias las stentas cuminaivlas dad umens e dunnas.» En la gasetta pon ins er leger in pèr citads ord artitgels ch’eran vegnids scrits al cumenzament da l’onn 1971 en las gasettas grischunas «Der freie Rätier», il «Bündner Tagblatt» e la «Neue Bündner Zeitung. Qua mo in citat: «Ina redublaziun da las persunas cun dretg da votar po avair grondas consequenzas per la democrazia directa ed uschia er per chantuns da muntogna sco il Grischun», legian ins en la BZ dals 8 da favrer 1971.