Clà Riatsch – nov professer da rumantsch a Turitg

Da Martin Cabalzar

La professura da lingua e cultura rumantscha a l’universitad da Turitg è suenter lunga vacanza puspè occupada. Clà Riatsch e vegnì tschernì sco professer extraordinari. 
Oriundamain era la professura per linguatg e cultura rumantscha integrada en la Scola politecnica, da nov furma ella ina part da la facultad filosofica da l’universitad da Turitg nua ch’ella tutga era facticamain. Dapi la demissiun da professer Iso Camartin il settember 1997 è la professura stada vacanta. Clà Riatsch vegn a surprender la nova professura l’avrigl 2001. Sco la Lia rumantscha ha communitgà è ella satisfatga che la professura vacanta ha finalmain pudì vegnir occupada. 

Il nov professer 
Il nov professer extraordinari Clà Riatsch (42) e naschì a Ramosch en Engiadina Bassa. Suenter avair absolvì la scola chantunala a Cuira ha Clà Riatsch studegià romanistica a l’universitad da Berna concludend ses studis cun ina dissertaziun davart la litteratura taliana. L’onn 1997 ha Clà Riatsch inoltrà sia abilitaziun davart la plurilinguitad e la maschaida da linguatg en la litteratura retorumantscha contemporana. Dapi blers onns instruescha Clà Riatsch sco docent ospitant talian a l’universitad da Berna e parzialmain a Neuchâtel. Plinavant è Clà Riatsch vegnì incumbensà cun prelecziuns rumantschas a las universitads da Friburg e Turitg. Clà Riatsch e vegnì conuschent e renumà sco spezialist per varietads linguisticas en la litteratura. El è apparentamain stà il sulet aspirant valabel per quest post. 

Nova spierta a Turitg 
A partir dal semester da stad 2001 han studentas e students puspè la pussaivladad dad absolver e terminar a Turitg in studi academic cun rumantsch sco rom principal. La professura extraordinaria da Clà Riatsch è dotada cun in pensum la lavur da 50 pertschient. Quel cumpiglia trais uras prelecziuns u seminaris per emna. Plinavant cumpiglia la professura in assistent superiur (cun doctorat) u in assistent secundar. Fin uss ha Mevina Puorger ademplì quest pensum. Il professer ha plinavant er la pussaivladad da surdar singulas prelecziuns ad in incumbensà. 

Litteratura e sociolinguistica 
Sco quai che Clà Riatsch ha sincerà vers La Quotidiana vegn el a sa fatschentar cun la litteratura che stettia natiralmain en stretga correlaziun cun la linguistica. Riatsch na vul dentant betg far quai ord in’optica puramain istorica ed etimologica, mabain resguardar cunzunt las varietads da linguatg dal rumantsch actual applitgà en la litteratura contemporana, dentant er en ils meds da massa. En quest connex duai la sociolinguistica obtegnair dapli spazi en il studi da rumantsch a l’universitad. Cun questa nova direcziun spera Riatsch era da pudair dar novs impuls al linguatg schurnalistic e porscher ina solida scolaziun per futurs redacturs rumantschs. Riatsch punctuescha dentant ch’el saja flexibel avunda per s’adattar als basegns specifics da ses students. 

Collavuraziun tranter las universitads? 
Sin dumonda da La Quotidiana schebain ina stretga collavuraziun tranter ils singuls professers da rumantsch a las singulas universitads na fissi betg opportuna en vista al pitschen dumber da studentas e students, manegia Clà Riatsch che «la voluntad persunala affirmescha ina tala collavuraziun, las realitads structuralas impedeschan dentant ina stretga collavuraziun». Cunquai che professer Georges Darms che docescha a Friburg è er en il medem mument conrectur da l’universitad manca il temp per barats da prelecziuns cun Turitg. Clà Riatsch na vul dentant betg perder ord egls talas cooperaziuns per l’avegnir. Era las pussaivladads da collavuraziun tranter las differentas facultads vegn examinada. Riatsch spera da tuttina chattar intgins students rumantschs a Turitg, uss che la professura saja garantida ed occupada.