Futur – il nov cudesch da las seria «Egls averts» è cumparì

(anr/fa) Tge ch’i capita damaun na sa nagin. A partir dad oz san ins però segir ch’ins po cumprar il nov cudesch «Futur» che l’Uniun Rumantsch Grischun ha edì en collavuraziun cun la Lia rumantscha. Il futur fascinescha a tuts – mintgin vuless savair tge che po capitar en il proxim temp. Ils umans han adina empruvà da predir il futur. Dad ina vart datti uscheditgs profets che fan tristas prognosas per l’avegnir da l’umanitad, pli d’ina giada hani pretais che la fin dal mund s’approximeschia (l’ultima giada als 31 december 1999). Da l’autra vart èn ils scienziads che s’occupan seriusa-main cun quai che vegn pir, ils futurologs. Els analiseschan las tendenzas existentas e provan da predir ils midaments scientifics e socials. Il futur è er il tema dal nov tom da la collecziun «Egls averts». 

Publicaziuns attractivas 
«Futur» da Michael Tambini è ina traducziun or da l’englais en rumantsch grischun. Sco l’emprim tom da quella seria, «Mammals» da Steve Parker, il qual è cumparì l’onn passà, è er quest cudesch in product da la chasa editura Dorling Kindersley da Londra, dal 1998. El cumpiglia 59 chapitels che tractan ils differents aspects che han da far cun il futur, per exempel il svilup da las novas tecnologias che vegnan a midar nossa vita. Però er las novas enconuschientschas ch’ins ha da la medischina èn in tema. U la chasa, la citad dal futur, la quala sto sa midar cunquai ch’il numer da la populaziun mundiala crescha. Er quest tom è illustrà cun bleras bellas fotografias, maletgs e skizzas. «Quai è in cudesch ch’ins piglia gugent en maun», manegia Manfred Gross, il manader dal post d’infurmaziun da la Lia rumantscha«, e per promover la lingua rumantscha duvrain nus da questas publicaziuns attractivas che la glieud ha plaschair da leger.» 

In «primeur» rumantsch 
Il glossari che sa chatta a la fin dal nov cudesch è tenor sias infurmaziuns «insatge unic per il rumantsch, in primeur.» Quest glossari è mo monoling, quai vul dir ch’ils terms rumantschs pli difficils vegnan declerads, descrits per rumantsch. «Suprasonic» per exempel vegn explitgà cun «pli spert ch’il sun», «ozon» cun «furma da l’oxigen che sa chatta en l’atmosfera e protegia la terra dals radis ultraviolets dal sulegl» e «eritrocits: ils corpuls cotschens dal sang che transportan l’oxigen ed il dioxid carbonic tras las avainas». «Enfin uss han ins adina duvrà er il tudestg per declerar», punctuescha Manfred Gross. Adressads èn ils cudeschs tenor el a tuts quels che s’interessan per il tema, els èn adattads però er bain per las scolas, «cun quests cudeschs pon far ils magisters lecziuns grondiusas». 

Mo grazia a la tecnica moderna 
Che la traducziun moderna saja en sasez ina chaussa fascinanta, declera Felix Giger, il chauredactur dal Dicziunari Rumantsch Grischun: «La chasa editura a Londra ans trametta l’entir cudesch, cun tut las illustraziuns sin discs cumpacts. A nus resta alura mo da remplazzar il text englais cun la translaziun rumantscha.» Sco proxim pass vegn fotografà il text rumantsch, «e quellas fotografias tramettain enavos en Engalterra». Stampà vegni alura a Singapur u er a Hong Kong. «Grazia a la tecnica moderna èsi pussaivel da realisar questas traducziuns er or dal punct da vista economic.» Sco ch’el di èsi previs da translatar durant ils proxims onns anc 15 fin 20 toms da la collecziun «Egls averts». «Il cudesch dals amfibis è gia en elavuraziun ed il proxim vegn ad esser quel dals utschels.» Ils cudeschs vegnan translatads en rumantsch grischun perquai che la chasa editura pretenda in’ediziun minimala da 2000 exemplars. «E co vend jau 2000 exemplars en surmiran per exempel, u en vallader...?» 
Futur, collecziun «Egls averts», text da Michael Tambini, translaziun tras la Lia rumantscha, Uniun Rumantsch Grischun, Cuira 2000. Da retrair per frs. 24.50 tar la Lia rumantscha, Via da la Plessur 47, 7000 Cuira u tar las librarias che vendan cudeschs rumantschs.