Cur che «Rumpelstilz» va cun il velo tras il guaud
Sport da trend en il guaud: Quant stress cumporta in spazi vital?

Tuts profiteschan dal guaud. El furnescha laina, el protegia da lavinas e bovas e porscha spazis libers irremplazzabels per la recreaziun. Il guaud è er in‘arena ideala per la activitads sportivas dal temp liber. A quest aspect è deditgà ils 21 da mars il di internaziunal dal guaud da quest onn. Il tema sa cloma: «Guaud e sport». 
In’istorgia betg dal tut inventada: Il viandant sa vilenta pervia dal curridur; il tschierv ha tema dal parasgulader; il rimnader da bulieus sa grittenta da la curridra da cursas d’orientaziun; il selvicultur blastemma sur dal ciclist che va cun ses velo da muntogna sco in paliet giu da la stretga senda da guaud, na po betg pli guntgir e stenda uss sia membra dulonda sin il viertgel dal motor dal vehichel forestal. 

I daventa stretg en il guaud 
Il guaud daventa adina dapli ina gronda arena da sport multifara – quai sa chapescha senza ch’ins avess da pajar entrada, perquai ch’ils proprietaris da guaud il mettan a disposiziun gratuita-main. Il selvicultur ha – malgrà las cifras savens cotschnas dals manaschis forestals 
– l’incumbensa betg simpla da tgirar il guaud e da render accessibel el tant a famiglias che van a spass cun la charrotscha d’uffants sco era a viandants che tschertgan la libertad, la natira e las aventuras. 

Per exempel: Il velo da muntogna
Grazia al boom dal velo da muntogna hai dà durant ils davos onns in grond augment da ciclists. Quai n’ha betg sulettamain consequenzas positivas en il senn da pli paucas svapurs ed ina moda da sa mover pli sauna. Cun il velo da muntogna po il ciclist sa distatgar da la rait da vias ed entrar territoris ch’eran avant accessibels sulettamain ad animals e viandants. Entant ch’ils viandants sa movan il pli savens a moda quieta e na dattan betg en egl, chaschunan ils ciclists cun lur tempos relativamain auts sco er cun lur cumparsa andetga reacziuns da stress tar ils animals selvadis. Ils animals associeschan cun l’avischinaziun sperta e silenziusa in’attatga e fugian savens sur grondas distanzas. Ma betg sulettamain per la selvaschina, dentant er per ils viandants pon las ciclistas ed ils ciclists daventar in problem, surtut il mument cur che domadus dovran las medemas sendas da guaud. Tgi che va a spass tschertga la quietezza e la contemplaziun, tgi che va cun velo tschertga perencunter la sfida corporala. Uschia èn gia programmads conflicts per part agressivs. 

Sin viadi en il guaud 
Sut il moto «Sajas fair envers la natira» ha il departament chantunal d’educaziun, cultura e protecziun da l’ambient publitgà 1996 recumandaziuns per l’utilisaziun dal guaud. Per realisar occurrenzas organisadas valan las directivas da la regenza. Uschia ston ins annunziar occurrenzas grondas e dumandar ina per-missiun per questas. Ultra da quai ha il servetsch chantunal forestal en collavuraziun cun ils represchentants d’interess correspundents en il rom da la planisaziun dal svilup forestal da zavrar or territoris da guaud ch’èn adattads per occurrenzas sportivas. En tals cas ston ins ponderar ils interess a moda extendida. Il guaud na tutga betg als animals, als chatschadurs u als selviculturs, ma-bain a nus tuts! Perquai ston ins er communablamain avair tgira dal guaud. 

Reglas minimalas da sa depurtar 
•	Betg ir cun velo per travers tras il guaud 
•	Respectar il dretg da precedenza dals viandants 
•	Tscherner rutas marcadas per velos da muntogna u sendas da viandar largias 
•	Tegnair distanza da zonas da protecziun da natira e da reviers da schanetg 
•	Betg ir cun velo sin sendas stretgas 
•	Respectar las signalisaziuns e las infurmaziuns dal servetsch forestal 
•	Evitar caneras 
•	Observar il temp d’allevament da la selvaschina (mars fin fanadur) 
•	Betg laschar enavos ruments