Lavur da dunnas – lavur per dunnas?

Tge impurtanza ha oz in'uniun da dunnas? Quella dumonda avain nus fatg ad ina presidenta d'ina tala uniun. Ina chaussa che nus avain er vulì savair è tge svilup ch'ina tala uniun ha fatg tras en ina vischnanca ch'era fin a l'entschatta dals onns sessanta surtut ina vischnanca purila e ch'ha fatg tras in grond svilup turistic. Dunna Rina Steier-Peduzzi da Savognin è sa fatschentada cun nossa dumonda.

L'istorgia da noss'uniun da dunna dura prest 50 onns. Il 1943 ha il plevon da Savognin, sa basond sin las tendenzas da quel temp, il moviment da las uniuns da mammas svizras, fundà l'uniun da mammas da Savognin. Dentant access a quest'uniun avevan be mammas maridadas! Ma i deva er avant 50 onns mammas nubilas. Questa discriminaziun è vegnida dismessa ils onns 60 cun la midada dal num: Uniun da dunnas e mattas. La finamira da quest'uniun era fitg restrictiva, ed il plevon era il sulet che decideva tge che vegniva organisà. Il pli 6-7 referats ad onn, salvads en baselgia dal plevon sez. Ils temas eran bain fundads sin la ductrina da la baselgia, ma resguardavan darar problems d'educaziun ed in dialog era nunpussaivel en in lieu sacral.
Ina nova generaziun ha alura reactivà l'uniun che steva per far naufragi. Ina suprastanza ha elavurà in program da lavur interessant, ina lavur pratica cun in pensar caritativ feminin. Ils emprims onns è la lavur da las dunnas stada surtut en favur da nossas baselgias. Ins ha renovà l'inventari da textilias da tuttas trais baselgias e l'engaschi è stà fixà sin lavur manuala.
Er la scolina ha profità da la lavur da dunnas, e cun il temp han ins pudì renovar tut l'inventari da scolina. Bleras autras acziuns, en furma da bazars, han gidà dapertut là nua ch'i fascheva basegn.
La scolaziun da la dunna ha quels onns patì, ed in referat aveva il pli in cuntegn religius u temas d'educaziun. Ina nova generaziun ha restructurà danovamain l'uniun cun metter autras prioritads che resguardavan las dumondas dal temp, il dretg da votar per la dunna. Tut questas restructuraziuns han er chaschunà grevas crisas, ma questas han pudì vegnir supportadas cun in bun spiert da solidaritad e surtut cun la buna veglia da sa gidar vicendaivlamain.

Nossa lavur actuala
Oz dumbra noss'uniun ca. 170 commembras. Il program da lavur è structurà en trais parts: scolaziun da la dunna, engaschament social e tgira da la cuminanza cun porscher a las dunnas estras, d'auter linguatg, l'integraziun en nossa societad.
La scolaziun da la dunna: curs pratics, manuals èn adina stads ina part impurtanta dal program da lavur. Quels curs da perfecziun en las differentas lavurs da la chasarina han levgià la lavur stentusa d'ina giada e sveglià la creativitad da mintga singula. Ils curs da tut gener avevan er la finamira da promover la cuminanza ed enfirmir l'uniun per propi.
Quai che è main simpel è da svegliar l'interess per in engaschament politic. Noss'uniun n'è mai s'engaschada fitg activ en la politica communala u chantunala. Nus avain dentant gia ils onns 70 organisà curs civics per promover la chapientscha e l'urgenza d'in engaschi politic. Il success e stà plitost magher ed i vul anc blers sforzs per activar las dunnas ad ina tenuta activa per fatgs politics.

Dapli success ha gì la scolaziun persunala. En tut quels onns han bleras dunnas profità dals curs e referats purschids, e per bleras èn  quels stads in agid bainvegnì. Las bleras dumondas da tendenzas dal temp èn vegnidas resguardadas en infurmaziuns e discussiuns.
Engaschament social: quel è la basa da mintg'uniun da dunnas, ed il pensar social da la dunna è stà il «feu sacre» che ha tegnì pitg a bleras crisas dal temp. La populaziun a l'ur da nossa societad: ils vegls, ils uffants, ils mendus, ils malsauns, glieud en lieus da catastrofas etc., tuts han en ina u l'autra maniera pudì giudair da quest spiert social. L'engaschi è da natira multifara, las acziuns betg spectacularas ma adina purtadras d'in spiert cristian e bainvulent visavi il concarstgaun. L'engaschament social è dentant er adina stà ina funtauna da cuntentientscha e legria per las dunnas engaschadas.
Assimilaziun e tgira da la cuminanza: anc avant 50 onns devi strusch in divertiment public per la dunna maridada. Il di era emplenì da lavur e las occurrenzas da sautar eran reservadas per la giuventetgna. Sairadas da recreaziun, organisadas da l'uniun da dunnas, èn er oz adina bain frequentadas e porschan recreaziun e divertiment dasper la lavur dal mintgadi.
E per finir: tge impurtanza ha oz in'uniun da dunnas? Jau schess la medema sco avant 50 onn! –Midà e be il temp e las finamiras. Per mintga generaziun èsi ina provocaziun da diriger l'uniun en quella direcziun ch'ella serva als basegns dal temp. Alura è in'uniun da dunnas, ina benedicziun per mintga vischnanca.